Khu di tích Phật giáo cổ Sarnath chính thức được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới

Được công bố tại Kỳ họp thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới, Sarnath đã chính thức trở thành Di sản Thế giới thứ 45 của Ấn Độ.

Busan, Hàn Quốc, ngày 25 tháng 7 năm 2026 – Khu di tích Phật giáo cổ Sarnath tại bang Uttar Pradesh, Ấn Độ, đã chính thức được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO trong Kỳ họp thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới đang diễn ra tại Hàn Quốc. Với sự kiện này, Ấn Độ hiện sở hữu tổng cộng 45 Di sản Thế giới.

Phát biểu từ đại diện UNESCO

“Thay mặt UNESCO, tôi xin nhiệt liệt chúc mừng Chính phủ và nhân dân Ấn Độ nhân sự kiện Khu di tích Phật giáo cổ Sarnath được ghi danh vào Danh sách Di sản Thế giới. Trong hơn 2.500 năm qua, Sarnath đã là điểm đến hành hương và là nguồn cảm hứng cho các tín đồ Phật giáo trên toàn thế giới.

Chính tại nơi đây, Đức Phật đã chuyển pháp輪 (giảng bài pháp đầu tiên), lan tỏa những giáo lý về lòng trung thực, trí tuệ và hòa bình vốn vẫn còn vang vọng cho đến ngày nay. Những ngôi đền, bảo tháp và viễn viện tại đây là minh chứng cho hàng thế kỷ của niềm tin, sự thành kính và di sản chung của nhân loại. Bảo vệ khu di tích đặc biệt này là trách nhiệm tập thể của chúng ta cho thế hệ hôm nay và mai sau.”

— Tim Curtis

Giám đốc kiêm Đại diện Văn phòng UNESCO khu vực Nam Á

Giá trị lịch sử và tâm linh của Sarnath

Nằm tại Varanasi — một trong những thành phố có người sinh sống lâu đời nhất trên thế giới, khu di sản này lưu giữ các di tích kiến trúc và khảo cổ quan trọng của Sarnath. Theo các kinh sách Phật giáo linh thiêng, Đức Phật đã du hành đến Sarnath vào thế kỷ thứ VI TCN sau khi đạt được giác ngộ. Tại đây, Ngài đã gặp những đệ tử đầu tiên và giảng bài pháp đầu tiên (Kinh Chuyển Pháp Bánh Xe), đánh dấu sự bắt đầu của quá trình lan tỏa giáo lý Phật giáo.

Trải qua nhiều thế kỷ, Sarnath đã phát triển thành một trung tâm học thuật và hành hương Phật giáo lớn. Các triều đại kế tiếp, các nhà bảo trợ và cộng đồng tăng đoàn đã xây dựng nhiều bảo tháp, đền thờ và tự viện (vihara), biến nơi đây thành một trong bốn thánh địa hành hương quan trọng nhất của Phật giáo trên thế giới (Tứ động tâm).

Bối cảnh bảo tồn và di sản chung

Ngày nay, di sản này tồn tại qua hai khu khảo cổ được bảo vệ:

• Tháp Chaukhandi
• Quần thể di tích khảo cổ Sarnath (bao gồm Tháp Dhamek và Tháp Dharmarajika).

Hợp lại, các di tích này tạo thành cảnh quan lịch sử được biết đến rộng rãi với tên gọi Lộc Uyển (Vườn Nai – Deer Park). Trong truyền thống Phật giáo, địa danh này còn được gọi là Rishipatana, Isipatana, hoặc Mrigadava — những tên gọi được lưu giữ trong các văn bản cổ qua nhiều tài liệu lịch sử và truyền thuyết khác nhau.

Việc ghi danh này dựa trên quyết định của Ủy ban Di sản Thế giới — cơ quan chịu trách nhiệm thực thi Công ước Di sản Thế giới năm 1972. Ủy ban xác định các địa điểm có Giá trị Nổi bật Toàn cầu (Outstanding Universal Value) — những di sản mà ý nghĩa văn hóa hoặc thiên nhiên vượt qua ranh giới quốc gia và được coi là một phần di sản chung của toàn nhân loại.

Kể từ khi Công ước được thông qua vào năm 1972, Danh sách Di sản Thế giới đã mở rộng bao gồm 1.248 di sản văn hóa, thiên nhiên và hỗn hợp trên khắp 170 quốc gia.

Nguồn bài viết gốc:UNESCO – Ancient Buddhist Site of Sarnath inscribed on UNESCO World Heritage List